Uploader: Theo
Country: Croatia
Uploaded: Jun 20, 2018
Price: Free

Please, verify you are not robot to load rest of pages

herziene statenvertaling - pdf download

INLEIDING
Wie een betrouwbare Nederlandse Bijbelvertaling zoekt, die zo dicht mogelijk aansluit bij de
grondtekst, kiest voor de Statenvertaling. De eerste druk daarvan is al in 1637 verschenen. In
de loop van de eeuwen is er in de Nederlandse taal bijzonder veel veranderd en voor velen,
met name jongeren, is de taal van de Statenbijbel dan ook erg moeilijk te begrijpen. In juni
2002 is daarom een begin gemaakt met de Herziening van de Statenvertaling. We zijn
dankbaar dat de herziene Statenvertaling nu volledig beschikbaar is.
De vergroting van de verstaanbaarheid van de Bijbel is van groot belang om de komende
generaties de liefde tot de Statenvertaling bij te brengen of te laten behouden. Gebruik van
de hedendaagse taal is een middel waardoor de Heilige Geest in het hart wil werken. ‘Ieder
hoorde hen in zijn eigen taal spreken’ (Hand.2:6).
Voor wie meer wil weten over het hoe en het waarom van de HSV, is een boekje
samengesteld, waarin men iets kan lezen over de geschiedenis van Nederlandse
Bijbelvertalingen en specifiek over het ontstaan en de invoering van de Statenvertaling. Ook
wordt daarin uitgelegd hoe bij de herziening te werk is gegaan en voor welke moeilijke
keuzes de herzieners zich soms geplaatst zagen.
De herziening is er nadrukkelijk op gericht de Statenvertaling van de Bijbel, het Woord van
God, voor de generaties na ons te behouden, maar dan wel in een meer eigentijdse
verwoording en aangepast aan het hedendaagse taalgebruik.
De Nederlandse taal is sterk aan verandering onderhevig. Aan de herziening van de
Statenvertaling moet dan ook blijvend gewerkt worden. Opbouwende kritiek en aanvullende
opmerkingen en correcties kunnen worden gezonden aan [email protected]
Secretariaat:
Prins Bernhardstraat 36,
2825 BE Berkenwoude
e-mail: [email protected]
Gironummer 9432810
t.n.v. Stichting Herziening Statenvertaling
p/a Erasmuslaan 36,
3707 ZD Zeist
1 ACHTERGRONDEN BIJ DE STATENVERTALING
1.1 INLEIDING
Vrijwel direct na de uitvinding van de boekdrukkunst (omstreeks 1440) zijn er drukkers
geweest die Bijbels of gedeelten daarvan in de landstaal hebben gedrukt. Dat was een
moeilijke en riskante onderneming, niet alleen technisch en commercieel gezien, maar ook
vanwege de tegenwerking van de geestelijkheid.
Enkele jaren nadat het eerste gedrukte boek in ‘de lage landen bi der see’ van de pers is
gekomen, verschijnt in 1477 te Delft de eerste Nederlandse Bijbel “tot eer van God en tot
stichting en onderwijzing van de christelijke gelovigen”. Deze tweedelige ‘Delftse Bijbel’
bevat alleen het Oude Testament, met uitzondering van de Psalmen. De tekst ervan komt
waarschijnlijk uit Vlaanderen en is omstreeks 1360 vervaardigd. De vertaler is onbekend.
In 1477 verschijnt er in Gouda een Nieuwe Testament, getiteld: ‘Alle die epistelen ende
ewangeliën’. Een jaar later komt een drukker uit Utrecht met eenzelfde uitgave, aangevuld
met ‘sermonen’ (preken).
Een vrijwel volledige Bijbelvertaling, in het Westnederduits en voor een deel in het
Nederrijns, verschijnt in 1478 in Keulen. Deze ‘Keulse Bijbel’, een vertaling van de Vulgaat,
wordt veel gelezen. Het Bijbelboek Hooglied bleef onvertaald en was alleen toegankelijk
voor hen die Latijn konden lezen. De grote belangstelling voor deze uitgave is mede te
danken aan de houtsneden die erin zijn opgenomen.
1.2 REFORMATIE
De 16e eeuw is de eeuw van de Kerkhervorming en daarmee ook de eeuw van de
Bijbelvertalingen. De reformatoren benadrukken immers de grote waarde van het lezen van
de Bijbel in de volkstaal. De vertaling van de Bijbel moet vanuit de grondtalen, het
Hebreeuws en Grieks, gemaakt worden. Luther geeft het goede voorbeeld: in 1522 vertaalt
hij in elf weken het Nieuwe Testament in het Duits. Onvermoeid werkt hij door aan de
vertaling van het Oude Testament, die in 1534 klaarkomt.
Ook in onze gewesten is de belangstelling voor een Bijbel in de volkstaal groot. Al in 1522
verschijnen de eerste reformatorische vertalingen van gedeelten van het Nieuwe Testament.
De drukker Jacob Liesveldt uit Antwerpen brengt in 1526 de eerste volledige Bijbel in het
Nederlands op de markt: het Nieuwe Testament en Genesis tot en met Hooglied naar de
vertaling van Luther en de rest van het Oude Testament naar de Vulgata. Deze ‘Liesveldt
Bijbel’ wordt vaak herdrukt en verbeterd en van (reformatorische) kanttekeningen voorzien.
Liesveldt heeft zijn werk als Bijbeldrukker met de dood moeten bekopen: in 1545 is hij
onthoofd. Onder de belijders van de ‘nieuwe leer’ had deze vertaling een goede naam.
1.3 GEREFORMEERDE BIJBELVERTALINGEN
Met de opkomst van het gereformeerde protestantisme neemt de vraag naar een
betrouwbare Bijbelvertaling toe. Men is ontevreden over de gangbare uitgaven. Ook de
vertaling van Luther, met name die van het Oude Testament, vindt men veel te vrij.
In 1556 geeft Jan Utenhove het Nieuwe Testament uit, rechtstreeks vertaald uit het Grieks.
Met deze uitgave begint eigenlijk de geschiedenis van de Statenvertaling. Het komt niet tot
een herdruk. Wel komt er in 1559 opnieuw een editie van het Nieuwe Testament op de
markt, uitgegeven door J.D., dat is Johannes Dyrkinus. Deze Dyrkinus is jurist en
rondtrekkend gereformeerd prediker. In feite is zijn vertaling een grondige herziening van de
editie van Utenhove, maar wel met eigen accenten en aantoonbare invloed van Calvijn.
1.4 DEUX-AESBIJBEL
Als directe voorganger van de Statenbijbel kan men de zogenoemde Bijbel van Deux-Aes
beschouwen. In 1978 is daarvan een facsimile-uitgave verschenen en in een korte toelichting
daarbij schrijft dr. C.A. Tukker dat delen van de Statenvertaling zich niet laten verstaan
zonder de achtergrond van de Deux-Aesbijbel.
De Bijbel van Deux-Aes is een uitgave van de Emdense drukker Gillis van der Erven, die in
1562 een vernieuwde vertaling van Luthers Oude Testament door Godfried van Wingen
combineert met bovengenoemde vertaling van het Nieuwe Testament door Johannes
Dyrkinus.
Al gauw krijgt deze Bijbel de naam ‘Deux-Aes’. Deze vreemde aanduiding is ontleend aan de
stippen op een dobbelsteen. Een kanttekening op Nehemia 3:5 luidt: “Deux aes en heeft
niet, six cincque en geeft niet, quater dry die helpen vry”, wat zoveel wil zeggen als: de
armen (2 en 1) hebben niets, de rijken (6 en 5) geven niets, de middenstand (4 en 3) helpt.
Deze Bijbel bevatte meer vreemde en soms zelfs aanstootgevende kanttekeningen. Nog in
1623 spreekt men op de Synode van Zuid-Holland in Brielle de wens uit, zolang de
Statenvertaling nog op zich laat wachten, dat men bij herdrukken van de Deux-Aesbijbel
deze van “vreemde ende spottelijke annotatiën” moet zuiveren.
De kritiek op de Deux-Aesbijbel komt niet van het gewone kerkvolk, maar van theologen en
ontwikkelde gemeenteleden die een of beide grondtalen kunnen lezen. Zij ergeren zich aan
de gebrekkige en soms onjuiste of veel te vrije vertaling van het Oude Testament. Met het
taalgebruik hebben zij minder moeite, al klagen zij wel over de vele germanismen die erin
voorkwamen.
1.5 NAAR EEN NIEUWE BIJBELVERTALING
Op de Synode van Emden in 1571 wordt om een ‘correcte’ Bijbelvertaling gevraagd, zonder
dat men al tot het besluit komt een geheel nieuwe vertaling te gaan maken. In latere jaren
komt op kerkelijke vergaderingen kritiek op de gangbare Bijbelvertaling regelmatig terug. De